Από τις γραφές ανώνυμων ανθρώπων σε σπήλαια, δέντρα, τοίχους και κολώνες, μέχρι τη δεκαετία του ‘60 στην Φιλαδέλφεια και στην Νέα Υόρκη με την αντίδραση των γκετοποιημένων νέων και τη δημιουργία underground κουλτούρας, έως τα θεσμοθετημένα φεστιβάλ στη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα στα μέσα της δεκαετίας του ’90 στην Ελλάδα, το γκραφίτι είναι ίσως η πιο διαχρονική και επιδραστική τέχνη του δρόμου. Πώς όμως εκτίθενται σε μουσεία μια τέχνη που ανήκει στο δρόμο και το δημόσιο χώρο; Πώς καταγράφεται η ύπαρξη των γκραφίτι, όταν αυτά σβηστούν/γκρεμιστούν/καλυφθούν;
Η έκθεση με τίτλο «Ορέστης Πάγκαλος. Έργα, γκραφίτι, αρχείο» που παρουσιάζεται στο MOMUS-Πειραματικό Κέντρο Τεχνών, στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, από τις 27 Αυγούστου έως τις 4 Οκτωβρίου 2026, δεν είναι μια ιστορική ή αναδρομική καταγραφή όλων των παραπάνω, ούτε μια άνευ όρων κατάφαση στα παραπάνω ερωτήματα. Ο Ορέστης Πάγκαλος συγκροτεί μια μη γραμμική ανάγνωση της υποκουλτούρας της Θεσσαλονίκης, που ζει σε κάθε πτυχή της πόλης και των περιχώρων και όπου έργα, τεκμήρια, φωτογραφίες, εκδόσεις, συλλογές και θραύσματα του αστικού και φυσικού τοπίου της λειτουργούν ως ισότιμες εκδοχές μνήμης –ως μνημεία.
Στην έκθεση παρουσιάζονται πρωτότυπα και αδημοσίευτα φωτογραφικά ντοκουμέντα, από τα πρώτα γκραφίτι του το 1993 έως τις εγκαταστάσεις και τις εκθεσιακές του παρεμβάσεις. Με περισσότερες από 500 φωτογραφίες από τοιχογραφίες και γκράφιτι, δεκάδες φωτογραφίες από εγκαταστάσεις του σε εκθέσεις και σε δημόσιους χώρους, αντικείμενα συλλεγμένα από τον δρόμο, δεκάδες προβολές και βίντεο, και ιστορικό αρχειακό υλικό, μέσα από τέσσερις δεκαετίες, σε 14 χώρες, 17 ευρωπαϊκές και 30 ελληνικές πόλεις και περιοχές, η έκθεση αντιμετωπίζει τις υποκουλτούρες ως παλίμψηστο και ανασυνθέτει μια άλλη ανθρωπογεωγραφία της πόλης.
Το έργο του Πάγκαλου έχει υπάρξει, αποτυπωθεί, αλλά και, κυριολεκτικά, αποκολληθεί από πεζοδρόμια, παγκάκια, τοίχους, σκαλοπάτια, από αυτόν το δημόσιο χώρο που ανήκει και θα ανήκει για πάντα σε όσους τολμούν να τον ζουν.
Επιμέλεια: Αρετή Λεοπούλου, Αναπληρώτρια Καλλιτεχνική Διευθύντρια MOMUS-Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης / Θοδωρής Μάρκογλου, Ιστορικός της Τέχνης, Επιμελητής MOMUS
Έκθεση «Ορέστης Πάγκαλος. Έργα, γκραφίτι, αρχείο»
MOMUS-Πειραματικό Κέντρο Τεχνών (Αποθήκη Β1, Προβλήτα Α, Λιμάνι Θεσσαλονίκης)
27 Αυγούστου – 4 Οκτωβρίου 2026
Εγκαίνια: Πέμπτη 27 Αυγούστου 2026, 20:00
Βιογραφικό σημείωμα
Ο Ορέστης Πάγκαλος είναι αρχιτέκτονας και εικαστικός. Το έργο του αναπτύσσεται στο πεδίο της σύγχρονης τέχνης, της θεωρίας, της αρχιτεκτονικής και του δημόσιου χώρου, συνδυάζοντας την καλλιτεχνική πρακτική με την έρευνα, τη συγγραφή, τις εκδόσεις και την πανεπιστημιακή διδασκαλία. Παράλληλα, δραστηριοποιείται στον σχεδιασμό και τον συντονισμό ερευνητικών προγραμμάτων, εργαστηρίων και συνεδρίων, στη δημιουργία εκθεσιακών εγκαταστάσεων, μουσικών βίντεο και στη συμμετοχή σε ντοκιμαντέρ.
Από το 1993 δραστηριοποιείται ενεργά στην τέχνη του δρόμου, έχοντας πραγματοποιήσει εκατοντάδες τοιχογραφίες και δεκάδες δημόσιες εγκαταστάσεις. Θεωρείται μία από τις πλέον επιδραστικές μορφές του ελληνικού γκραφίτι, συμβάλλοντας καθοριστικά τόσο στη διαμόρφωση της σκηνής όσο και στην ιστορική της τεκμηρίωση. Κατά τη διάρκεια της πορείας του έχει συμμετάσχει σε καλλιτεχνικές και ερευνητικές ομάδες, συλλογικότητες τέχνης του δρόμου και μουσικά συγκροτήματα.
Από το 2017 διδάσκει θεωρητικά και εργαστηριακά μαθήματα σε Μεταπτυχιακά προγράμματα στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και το Πανεπιστημίου Αιγαίου. Από το 2022 διδάσκει στο Τμήμα Πολιτισμού, Δημιουργικών Μέσων και Βιομηχανιών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας,
Κείμενα και έργα του έχουν δημοσιευθεί σε ελληνικές και διεθνείς εκδόσεις, επιστημονικές και ανεξάρτητες, συμβάλλοντας στη διεύρυνση του διαλόγου γύρω από τη σύγχρονη τέχνη, το graffiti, τον δημόσιο χώρο και τον οπτικό πολιτισμό.
Meet the Αrtist
Την Παρασκευή 17 Σεπτεμβρίου, στις 18:00, ξεναγούμαστε από τον Ορέστη Πάγκαλο και τους επιμελητές της έκθεσης «Έργα, γκραφίτι, αρχείο», Αρετή Λεοπούλου και Θοδωρή Μάρκογλου, στις θεματικές της, στις υποκουλτούρες της Θεσσαλονίκης και στην τοπική τους έκφραση. Η έκδοση του εισιτηρίου γίνεται διαδικτυακά εδώ https://shorturl.at/0fmvi ή διά ζώσης από την Υποδοχή του Μουσείου. Ισχύουν μειωμένες τιμές για συγκεκριμένες κατηγορίες.
*Απαιτείται η προσκόμιση σχετικής ταυτότητας ή κάρτας.
