Το πρώτο, για το 2026, «Έκθεμα του Μήνα» του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης αποτελεί μια ευχή προς όλους, ώστε να πραγματοποιηθούν οι επιθυμίες τη νέα χρονιά!
Η ιδέα ότι τα αιτήματα των ανθρώπων θα εισακουστούν και οι επιθυμίες τους θα πραγματοποιηθούν μέσα από δεήσεις, ευχές και προσφορές αποτελεί διαχρονικό θρησκευτικό και πολιτισμικό φαινόμενο, το οποίο εμφανίζει, ωστόσο, πολυάριθμες επιμέρους εκφάνσεις. Στην αρχαιοελληνική κοινωνία η αντίληψη για την ικανότητα των θεών να ακούν τις προσευχές των ανθρώπων εκφράζεται τόσο μέσα από την αρχαία ελληνική γραμματεία και τα φιλοσοφικά κείμενα όσο και από τα σωζόμενα υλικά τεκμήρια.
Ένα χαρακτηριστικό τεκμήριο αυτής της διαχρονικής θρησκευτικής έκφρασης αποτελεί και το ανάγλυφο του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, το οποίο μας υπενθυμίζει την πολυδιάστατη φύση των θεών να παρουσιάζονται, να ακούν, να ανταποκρίνονται στις δεήσεις των ανθρώπων και να παρεμβαίνουν όταν χρειαστεί. Το συγκεκριμένο ανάγλυφο συνδέεται με τη λατρεία των Αιγυπτίων θεών και ειδικότερα της Ίσιδας, που έχει χαρακτηριστεί ως «Επήκοος», δηλαδή θεάς με την ικανότητα να εισακούει και να ανταποκρίνεται στις προσευχές των πιστών της. Στο ανάγλυφο κυριαρχεί η απεικόνιση ενός αφτιού σε μέγεθος μεγαλύτερο του φυσικού. Στο κάτω μέρος είναι χαραγμένη η επιγραφή Ίσιδι επηκόω Μάαρ[κ]ος Άγελλήιος εύχήν (Ο Μάρκος Αγελλήιος, αφιερώνει στη θεά Ίσιδα που ακούει και ανταποκρίνεται).
Ο αναθέτης Μάρκος Αγελλήιος, Ρωμαίος πολίτης που ανήκει στο σώμα των Ιταλών μεταναστών εγκατεστημένων στη Θεσσαλονίκη, ήταν πιθανότατα έμπορος. Προσφέρει το ανάγλυφο είτε ως ευχαριστήριο και αποδεικτικό της ευσέβειάς του είτε ως ικετευτικό αφιέρωμα στην Ίσιδα που ήταν ιδιαίτερα αγαπητή στην πόλη.
Πρόκειται για μία απτή, υλική μαρτυρία της ατομικής έκφρασης θρησκευτικότητας σε ένα δημόσιο ιερό. Το πλήθος των αφιερωμάτων που έχουν βρεθεί στο ιερό των Αιγυπτίων θεών της Θεσσαλονίκης, γνωστό ως Σαραπιείο, καταδεικνύει τη μεγάλη δημοτικότητα του ιερού στο οποίο οι πιστοί εξέφραζαν δημόσια την αφοσίωσή τους με αναθήματα και δωρεές. Οι απεικονίσεις αφτιών, όπως και τα αποτυπώματα πελμάτων (βήματα/ἴχνη) που έχουν ανακαλυφθεί στο Σαραπιείο συμβολίζουν την παρουσία των λατρευόμενων θεοτήτων.
Μπορείτε να δείτε το ανάγλυφο στη μόνιμη έκθεση του ΑΜΘ «Θεσσαλονίκη, Μακεδονίας Mητρόπολις», στην εκθεσιακή ενότητα που είναι αφιερωμένη στο μεγάλο ιερό των Αιγυπτίων θεών της αρχαίας Θεσσαλονίκης.
ΜΘ 998 | 100 – 50 π.Χ.
