Κλιμακώνεται η ένταση στα Στενά του Ορμούζ, καθώς το Ιράν επιχειρεί να ενισχύσει τον επιχειρησιακό του έλεγχο σε έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους παγκοσμίως, μέσω του οποίου διακινείται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες από ναυτιλιακές και ενεργειακές πηγές, η Τεχεράνη εφαρμόζει νέο σύστημα θαλάσσιας επιτήρησης και καθορισμού διαδρομών, επεκτείνοντας την παρουσία της ακόμη και σε περιοχές που συνδέονται λειτουργικά με κομβικά λιμάνια των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, όπως το Khor Fakkan και η Fujairah.
Νέο καθεστώς θαλάσσιας επιτήρησης
Η νέα ιρανική στρατηγική βασίζεται σε οδηγίες που εξέδωσε το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, ζητώντας από τα εμπορικά πλοία που επιθυμούν να περάσουν από τα Στενά να συντονίζονται με τις ιρανικές αρχές και να ακολουθούν συγκεκριμένες διαδρομές κοντά στο νησί Λαράκ.
Με βάση το νέο σύστημα:
- Τα πλοία που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο κινούνται βόρεια του νησιού, κοντά στις ιρανικές ακτές.
- Τα εξερχόμενα πλοία περνούν νότια του Λαράκ.
Η ρύθμιση αυτή μεταφέρει σημαντικό μέρος της θαλάσσιας κυκλοφορίας πιο κοντά σε περιοχές που διεκδικεί το Ιράν, αυξάνοντας τη δυνατότητα επιτήρησης και ελέγχου από το IRGC.
Παράλληλα, η Τεχεράνη έχει ορίσει περιοχές «περιορισμένης παρακολούθησης» ανάμεσα στις λωρίδες κυκλοφορίας, διαφοροποιώντας το μέχρι σήμερα σύστημα ναυσιπλοΐας που στηριζόταν κυρίως σε διεθνείς θαλάσσιες διαδρομές και ύδατα του Ομάν.
Ανησυχία για το πετρέλαιο και τη ναυτιλία
Η εξέλιξη προκαλεί έντονο προβληματισμό στη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα και στις αγορές ενέργειας, καθώς το νέο πλαίσιο αυξάνει τον επιχειρησιακό έλεγχο του Ιράν στις διελεύσεις πλοίων.
Ναυτιλιακές εταιρείες εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικές, αποφεύγοντας σε αρκετές περιπτώσεις να ζητήσουν άδεια διέλευσης από τις ιρανικές αρχές, υπό τον φόβο πιθανών αμερικανικών κυρώσεων.
Σύμφωνα με δηλώσεις του Ιρανού βουλευτή Saeedi, περίπου 1.500 πλοία φέρονται να βρίσκονται σε αναμονή για έγκριση εξόδου από την περιοχή, γεγονός που καταδεικνύει τη σοβαρή διαταραχή στη ναυσιπλοΐα.
Η εταιρεία ναυτιλιακής ασφάλειας Diaplous Group αναφέρει ότι η εμπορική κίνηση έχει περιοριστεί κυρίως σε μικρά πλοία γενικού φορτίου που εξυπηρετούν το Ιράν.
Πίεση και στον αγωγό Habshan–Fujairah
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται και ο αγωγός Habshan-Fujairah Pipeline, μέσω του οποίου τα ΗΑΕ επιχειρούν να εξάγουν πετρέλαιο παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.
Η διεύρυνση της ιρανικής «ζώνης ελέγχου» θεωρείται ότι αυξάνει την πίεση στις ενεργειακές ροές που καταλήγουν στη Φουτζέιρα, ενισχύοντας τους φόβους για περαιτέρω αποσταθεροποίηση στην περιοχή.
Η στάση της Σαουδικής Αραβίας και οι δυσκολίες των ΗΠΑ
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με δημοσίευμα του NBC News, η Σαουδική Αραβία αρνήθηκε να επιτρέψει τη χρήση στρατιωτικών βάσεων και του εναέριου χώρου της από τις ΗΠΑ για την επιχείρηση «Freedom».
Αναλυτές εκτιμούν ότι το Ριάντ επιδιώκει να αποφύγει άμεση εμπλοκή σε πιθανή στρατιωτική κλιμάκωση με το Ιράν, φοβούμενο αντίποινα σε κρίσιμες πετρελαϊκές και ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Η στάση αυτή αναδεικνύει και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Ουάσιγκτον στην προσπάθεια συγκρότησης ενός πλήρως συντονισμένου περιφερειακού μετώπου ασφαλείας για την προστασία της ναυσιπλοΐας.
«Σκιώδης» ναυσιπλοΐα και στόλος υπό πίεση
Σύμφωνα με στοιχεία της Signal Ocean που επικαλείται η Xclusiv Shipbrokers, στην περιοχή του Περσικού Κόλπου και των Στενών του Ορμούζ βρίσκονται σήμερα 186 bulk carriers και δεξαμενόπλοια.
Από αυτά:
- 128 είναι bulk carriers
- 58 είναι tankers
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι περίπου το 40% των tankers χαρακτηρίζονται ως πλοία υπό καθεστώς κυρώσεων, ενώ στα bulk carriers το ποσοστό ανέρχεται στο 11%.
Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι η πραγματική εικόνα ενδέχεται να είναι ακόμη πιο σύνθετη, καθώς αρκετά πλοία κινούνται με απενεργοποιημένα συστήματα AIS λόγω της γεωπολιτικής έντασης.
ertnews.gr
