Πέντε μήνες μετά την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ με το Ιράν, οι Αμερικανοί που αναμένουν ότι η Μέση Ανατολή θα διολισθήσει στο χάος υπερτερούν αριθμητικά —σε αναλογία τρία προς ένα— εκείνων που πιστεύουν ότι ο πόλεμος θα επιφέρει μεγαλύτερη σταθερότητα, σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos.
Η εξαήμερη δημοσκόπηση ολοκληρώθηκε τη Δευτέρα, καθώς ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπαναχώρησε εκ νέου από τις απειλές για «μαζικά πλήγματα» κατά του Ιράν, υπογραμμίζοντας την αβεβαιότητα που περιβάλλει μια σύγκρουση για την οποία ο ίδιος είχε αρχικά προβλέψει ότι θα οδηγούσε σε ταχεία νίκη.
Το 50% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι μια στρατιωτική δράση των ΗΠΑ στο Ιράν θα αποσταθεροποιούσε τη Μέση Ανατολή κατά τη διάρκεια του επόμενου έτους – ποσοστό περίπου τριπλάσιο εκείνου (17%) που εκτίμησε ότι ο πόλεμος θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη σταθερότητα στην περιοχή. Ένα επιπλέον 16% δήλωσε ότι η σταθερότητα θα παρέμενε περίπου στα ίδια επίπεδα, ενώ το 17% δήλωσε αβέβαιο ή δεν απάντησε στο ερώτημα.
Οι Αμερικανοί εμφανίστηκαν επίσης απαισιόδοξοι σχετικά με τις τιμές της βενζίνης, οι οποίες έχουν αυξηθεί καθώς το Ιράν έχει περιορίσει τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, μια ζωτικής σημασίας οδό για τον παγκόσμιο εφοδιασμό με πετρέλαιο. Περίπου το 58% δήλωσε ότι αναμένει επιδείνωση των τιμών των καυσίμων, ενώ μόλις το 15% προέβλεψε βελτίωση.
Παρόμοια δυσοίωνες απόψεις εξέφρασαν οι ερωτηθέντες και για τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, με την πλειονότητα να εκφράζει φόβους ότι η κατάσταση θα επιδεινωθεί τα επόμενα χρόνια, αλλά και να ανησυχεί για το ενδεχόμενο νέων συγκρούσεων σε άλλα σημεία της παγκόσμιας σκηνής.
Πολιτικός κίνδυνος
Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τους πολιτικούς κινδύνους για τον Τραμπ και τους Ρεπουμπλικανούς συμμάχους του, καθώς επιδιώκουν να διατηρήσουν τις οριακές πλειοψηφίες τους στο Κογκρέσο ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Ο Τραμπ ανέλαβε ξανά καθήκοντα τον Ιανουάριο του 2025, δεσμευόμενος να αποφύγει «ανόητους πολέμους» – ένα μήνυμα που βρήκε ανταπόκριση στους ψηφοφόρους που είχαν κουραστεί από τις δύο δεκαετίες συγκρούσεων που ακολούθησαν τις επιθέσεις της Αλ Κάιντα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001.
Οι Ρεπουμπλικανοί, παρά τη γενικότερη στήριξή τους προς τον Τραμπ, εμφανίζονται έντονα διχασμένοι σχετικά με την εξέλιξη της σύγκρουσής του με το Ιράν. Αν και το 80% των Ρεπουμπλικανών εγκρίνει το έργο του Τραμπ ως προέδρου και το 66% στηρίζει τους χειρισμούς του απέναντι στο Ιράν, λιγότεροι από τους μισούς —το 41%— πιστεύουν ότι η σταθερότητα στη Μέση Ανατολή θα βελτιωθεί μέσα στο επόμενο έτος ως αποτέλεσμα του πολέμου.
Ο πόλεμος έχει οδηγήσει σε ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) εναντίον γειτονικών χωρών και εμπορικών πλοίων, ενώ πυροδότησε νέες συγκρούσεις στον Λίβανο, η ένταση των οποίων έχει μειωθεί μετά την εκεχειρία που επιτεύχθηκε με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ. Οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούθι της Υεμένης έχουν επίσης απειλήσει τη ναυσιπλοΐα της Σαουδικής Αραβίας που διέρχεται από το στενό πέρασμα Μπαμπ ελ Μαντέμπ, στο νότιο άκρο της Ερυθράς Θάλασσας.
Ο Ντέιβιντ Σένκερ, ο οποίος διετέλεσε ανώτατος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τη Μέση Ανατολή κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Τραμπ, δήλωσε ότι οι οικονομικές επιπτώσεις ενδέχεται να διαρκέσουν ακόμη και αν οι εχθροπραξίες τερματιστούν σύντομα. Ωστόσο, επισήμανε ότι δεν είναι βέβαιο πως ο πόλεμος θα οδηγήσει σε μια πιο ασταθή Μέση Ανατολή, υποστηρίζοντας ότι τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν αποδυναμώσει σημαντικά τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν καθώς και το περιφερειακό δίκτυο των πληρεξουσίων του.
«Δεν νομίζω ότι υπάρχει κατανόηση της φύσης της υποβάθμισης των δυνατοτήτων του Ιράν, η οποία είναι σημαντική», δήλωσε ο Σένκερ, ο οποίος πλέον συνεργάζεται με το Ινστιτούτο της Ουάσιγκτον για την Πολιτική της Εγγύς Ανατολής (Washington Institute for Near East Policy).
Ο πόλεμος, τον οποίο ξεκίνησε ο Τραμπ από κοινού με το Ισραήλ στα τέλη Φεβρουαρίου, έχει κοστίσει στους Αμερικανούς φορολογούμενους τουλάχιστον 37,5 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ έχει προκαλέσει τον θάνατο 18 Αμερικανών στρατιωτικών και χιλιάδων Ιρανών.
Ένας αντιδημοφιλής πόλεμος
Μόλις το 35% των Αμερικανών εγκρίνει τον πόλεμο. Όταν ερωτήθηκαν ποιο πολιτικό κόμμα έχει καλύτερη προσέγγιση στη διαχείριση του πολέμου και της τρομοκρατίας, οι εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι προτίμησαν τους Δημοκρατικούς έναντι των Ρεπουμπλικανών —με ποσοστό 37% έναντι 36%—, σηματοδοτώντας την πρώτη φορά που οι Δημοκρατικοί προηγούνται από τότε που η δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos άρχισε να θέτει το συγκεκριμένο ερώτημα τον Δεκέμβριο του 2024, οπότε οι Ρεπουμπλικανοί προηγούνταν με 39% έναντι 28%. Η δημοσκόπηση έδειξε επίσης ότι οι ψηφοφόροι θεωρούν πλέον τους Δημοκρατικούς πιο ικανούς στη διαχείριση της οικονομίας, για πρώτη φορά εδώ και περίπου μία δεκαετία.
«Αυτός ο πόλεμος ήταν αντιδημοφιλής από την ημέρα που ξεκίνησε και έκτοτε έχει γίνει ακόμη πιο αντιδημοφιλής», δήλωσε ο Τζάστιν Λόγκαν, διευθυντής μελετών άμυνας και εξωτερικής πολιτικής στο Ινστιτούτο Cato, μια δεξαμενή σκέψης της Ουάσιγκτον.
Ο Λόγκαν δήλωσε ότι ο Trump βρισκόταν αντιμέτωπος με ένα δύσκολο δίλημμα: είχε θέσει φιλόδοξους στόχους για τη σύγκρουση —την καταστροφή των πυραυλικών δυνατοτήτων του Ιράν και την αποτροπή της απόκτησης πυρηνικού όπλου από τη χώρα αυτή— επιδιώκοντας παράλληλα να περιορίσει τις αμερικανικές απώλειες και το πολιτικό κόστος που θα μπορούσαν αυτές να συνεπάγονται.
«Αυτή η έλλειψη συνοχής ή κατεύθυνσης στη διεξαγωγή του πολέμου προκαλεί περισσότερα προβλήματα στον πρόεδρο», ανέφερε ο Λόγκαν.
Ανησυχίες για την Ουκρανία και την Κίνα
Η δημοσκόπηση έδειξε ότι οι Αμερικανοί ανησυχούν επίσης έντονα για το ενδεχόμενο κλιμάκωσης των υφιστάμενων συγκρούσεων και για το ξέσπασμα νέων πολέμων. Περίπου το 58% δήλωσε ότι ανησυχεί πως ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας —στον οποίο η Ουάσιγκτον και οι ευρωπαίοι σύμμαχοί της έχουν στηρίξει το Κίεβο παρέχοντας όπλα και πληροφορίες— ενδέχεται να επιδεινωθεί.
Ένα ποσοστό 55% εξέφρασε ανησυχία για το ενδεχόμενο σύγκρουσης της Κίνας με την Ταϊβάν, ενώ το 48% ανησυχούσε για το ξέσπασμα πολέμου μεταξύ της Ρωσίας και μιας ευρωπαϊκής χώρας πλην της Ουκρανίας. Περίπου το 37% ανησυχούσε ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να εμπλακούν σε πόλεμο με αφορμή τη Γροιλανδία.
Η δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos διεξήχθη διαδικτυακά και συγκέντρωσε απαντήσεις από 4.505 ενήλικες στις ΗΠΑ, σε εθνικό επίπεδο. Το περιθώριο σφάλματος της έρευνας ήταν 2 ποσοστιαίες μονάδες.
