Γράφει ο Ζήνων
Τίποτα πιο μισητό για τη σοφία από την σοφιστεία, έλεγε ο Σενέκας.
Σε μια αναγωγή στην εποχή του διαδικτύου, θα μιλούσαμε για την ουσιαστική γνώση, απέναντι στον επιφανειακό λόγο της τεχνητής πειθούς και της παραπλάνησης, που διαχρονικά ήταν και είναι έργο των λογής νεο- σοφιστών. Που σήμερα έχει πάρει απίθανες διαστάσεις λόγω της ευρύτητας του διαδικτυακού κόσμου, ο οποίος λειτουργεί ως απόλυτος πολλαπλασιαστής της σοφιστείας . Κοινός τόπος η θολή αμφισβήτηση της επιστήμης και του ορθολογισμού, με την προβολή λογής ιδεοληψιών. Πολλά από τα μέλη της σημερινής κυβέρνησης των ΗΠΑ αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα, αλλά και αρχηγοί και στελέχη κομμάτων στον ελληνικό χώρο.
Για τη βλακεία και τους βλάκες ανατρέχουμε σε εκείνο που είχε πει ο Σωκράτης. Ότι δηλαδή αρχή της σοφίας είναι η επίγνωση της άγνοιάς μας, κάτι που ο βλάκας στερείται εξ ορισμού. Ο σημερινός δημόσιος χώρος στα καθ ημάς δικαιώνει συχνά τον αείμνηστο Ευάγγελο Λεμπέση στο περίφημο έργο του «η τεράστια κοινωνική σημασία των βλακών εν τω συγχρόνω βίω». Ότι οι βλάκες συνασπίζονται για να εκτοπίσουν τους ικανούς, δημιουργώντας κλίκες που βασίζονται στην αμοιβαία μετριότητα.
Ίσως δεν αρκεί μόνο ότι τα άτομα αυτά δεν διαθέτουν τα απαραίτητα εργαλεία για να αντιληφτούν την ίδια τους την άγνοια.
Αυτή είναι η μία εκδοχή. Η άλλη είναι εκείνη πολλών σύγχρονων κοινωνιολόγων στη διεθνή βιβλιογραφία, με πολλή μικρή όμως ελληνική συμμετοχή. Η έννοια της βλακείας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει μετατοπιστεί σε μια συστηματικά γνωστική υποβάθμιση- εκφυλισμό, που αναφέρεται πλέον διεθνώς με τον όρο brain rot-σήψη του εγκεφάλου, με θύματα πρώτα τους νέους. Γίνεται λόγος για πνευματική εξάντληση και γνωστική παρακμή λόγω της υπερβολικής-καταχρηστικής κατανάλωσης ψηφιακού περιεχομένου χαμηλής ποιότητας και εθιστικής συμπεριφοράς. Οι ψηφιακοί αλγόριθμοι επιτείνουν την κατάσταση, αφού μοναδική επιδίωξη έχουν να κρατήσουν τον χρήστη «κολλημένο» στα ΜΚΔ, λειτουργώντας ως «παγίδες» αποβλάκωσης. Οι επιπτώσεις στη γλώσσα, στην επικοινωνία, στην συμπεριφορά των νέων, που παρασύρονται σε μια συνεχή υπερδιέγερση με αρνητικά πρότυπα, είναι τεράστιες. Οι εθιστικοί αλγόριθμοι γίνονται επικίνδυνα εργαλεία για την χειραγώγηση των κοινωνιών, στα χέρια ανεξέλεγκτων υπερεθνικών μηχανισμών. Σε ό,τι αφορά την χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης αντί της ταυτοποίησης της γνώσης και της διάκρισης της εγκυρότητας στο διαδίκτυο, με απογοήτευση διαπιστώνουμε ότι χρησιμοποιείται συχνά για τη δημιουργία fake φωτογραφιών και βίντεο που φιλοξενούνται στα ΜΚΔ.
Οι πληθωρικοί χαοτικοί νεο-σοφιστές
Στην κατηγορία αυτή συνωστίζονται πολλά πρόσωπα του δημόσιου χώρου, αυτάρεσκα άτομα που λανσάρονται ως …διανοούμενοι, λογής δημοσιογράφοι και δημοσιογραφούντες σε ρόλους κοινωνικών και πολιτικών ιεροκηρύκων, απίθανοι influencer της δικής τους αλήθειας, μέχρι τους λεγόμενους πανελίστες των τηλεοπτικών εκπομπών σε ρόλους ιεροεξεταστών. Η διαφορά από τους βλάκες είναι οι συνειδητές προθέσεις- επιδιώξεις τους και οι τεχνικές-τεχνάσματα που μετέρχονται. Σε άλλη εποχή θα ακριβολογούσαμε λέγοντας ότι περίσσεψαν στην αγορά οι σοφιστές. Είναι τόσο γενικευμένη η εικόνα τους σήμερα στον διαδικτυακό κόσμο, σε σημείο που συχνά όσοι-λίγοι ειδικοί για το αντικείμενο επιχειρούν να καταθέσουν την πραγματική γνώση να μην είναι ευδιάκριτοι.
Φαντάζομαι ένα μέσο κοινωνικής δικτύωσης να αντικαθιστά τον αλγόριθμο αποκλειστικά με μια Μηχανή Τεχνητής Νοημοσύνης, όχι για να λειτουργεί λογοκριτικά στο περιεχόμενο των αναρτήσεων των χρηστών , αλλά για να παραθέτει δίπλα την τεκμηριωμένη γνώση, όταν διαπιστώνεται διάσταση. Το βέβαιο είναι πως ένας τέτοιος αυτόματος ψηφιακός «καθρέφτης» θα οδηγούσε σε ατέλειωτες καρικατούρες και βίαια θα ήταν αμφίβολο αν θα μπορούσαν να επιβιώσουν εμπορικά με τη σημερινή τους μορφή οι εταιρίες των ΜΚΔ. Στην εποχή της πληροφορίας και της πληθώρας των δεδομένων η σοφία δεν αποτελεί μονοσήμαντη συνεπαγωγή. Αντίθετα διαπιστώνουμε ότι το διαδίκτυο και τα ΜΚΔ είναι δομημένα με τέτοιον τρόπο ώστε να αποτελούν ένα απέραντο εκπαιδευτήριο νέο- σοφιστών.
