Από τους καμένους ελαιώνες της Ελλάδας και της Ισπανίας, μέχρι τους αμπελώνες της Γαλλίας ο ακραίος καιρός αφήνει το καταστροφικό του αποτύπωμα στην αγροτική παραγωγή.
Οι αγρότες σε ολόκληρη την Ευρώπη εκπέμπουν σήμα κινδύνου, προειδοποιώντας για κατακόρυφη μείωση των αγροτικών προϊόντων και νέες αυξήσεις τιμών, καθώς βασικές καλλιέργειες «γονατίζουν» υπό το βάρος του καύσωνα, της ξηρασίας και των πυρκαγιών. Η κλιματική κρίση απειλεί πλέον ευθέως το τραπέζι μας, με το ελαιόλαδο και βασικά είδη διατροφής να ετοιμάζονται για ένα νέο ράλι ανατιμήσεων.
Ειδικά για το ελαιόλαδο, οι παραγωγοί προειδοποιούν για άλλη μια εκτίναξη των τιμών φέτος, καθώς παλεύουν με τον καταστροφικό συνδυασμό ακραίας ζέστης, ξηρασίας και, σε αρκετές περιπτώσεις, πυρκαγιών.
Αυτό το καλοκαίρι, οι φλόγες έκαναν στάχτη ελαιώνες στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Πορτογαλία. Ακόμη και οι εκτάσεις που δεν παραδόθηκαν στις φλόγες επηρεάστηκαν από τον καπνό, την τέφρα και την υποβάθμιση της ποιότητας του αέρα.. Επιπλέον, ο ακραία ζεστός καιρός ευνόησε την εξάπλωση ασθενειών και παρασίτων, προκάλεσε έντονες καταιγίδες και επηρέασε αρνητικά το μέγεθος του ελαιόκαρπου.
Η παγκόσμια τιμή του ελαιολάδου είχε αρχίσει να υποχωρεί ελαφρώς από το ιστορικό ρεκόρ που σημειώθηκε πριν από δύο χρόνια (όταν η αυξημένη ζήτηση, η ξηρασία και οι ασθένειες είχαν εκτοξεύσει το κόστος). Ωστόσο, όπως γράφει ο «Guardian», οι τιμές πήραν ξανά την ανηφόρα τους τελευταίους μήνες. Για παράδειγμα, στα βρετανικά σούπερ μάρκετ η μέση τιμή για ένα μπουκάλι εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου του ενός λίτρου παραμένει σταθερά πάνω από τις 7 λίρες (περίπου 8,30 ευρώ).
Η Σάρα Βάσον, ιδρύτρια της ομάδας παραγωγών ελαιολάδου Citizens of Soil, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: «Αν δεν ομαλοποιηθούν σύντομα οι καιρικές συνθήκες, θα πρέπει να περιμένουμε νέες αυξήσεις τιμών από το φθινόπωρο, καθώς οι βρώσιμοι καρποί που θα είναι διαθέσιμοι για την παραγωγή ελαιολάδου θα είναι πολύ λιγότεροι».
Η ένωση παραγωγών λαχανικών της Γαλλίας, Legumes de France, προειδοποιεί ότι χιλιάδες τόνοι προϊόντων, αξίας δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, έχουν ήδη καταστραφεί. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται σαλάτες, καρότα, πράσα, σκόρδα και κρεμμύδια, με την παραγωγή σε ορισμένες καλλιέργειες να αναμένεται να μειωθεί ακόμη και στο μισό λόγω της παρατεταμένης ανομβρίας.
Παράλληλα, ο καύσωνας που σαρώνει τη Γαλλία έχει φρενάρει την ανάπτυξη των σταφυλιών σε φημισμένες οινοπαραγωγικές περιοχές, όπως η Καμπανία, το Μπορντό και η Βουργουνδία, απειλώντας τους αμπελώνες με μειωμένες αποδόσεις και φέρνοντας τον τρύγο νωρίτερα από ποτέ. Ειδικά στην Καμπανία, οι παραγωγοί περιμένουν τον πιο πρώιμο τρύγο στα χρονικά, με τη συγκομιδή να υπολογίζεται πως θα ξεκινήσει γύρω στις 15 Αυγούστου, δηλαδή περίπου έναν μήνα νωρίτερα από ό,τι συνηθιζόταν πριν από μερικές δεκαετίες. Όπως αναφέρει το Reuters, οι οινοπαραγωγοί εκτιμούν πλέον ότι η φετινή απόδοση των σταφυλιών θα είναι κατά 10% μικρότερη σε σχέση με πέρυσι.
Η «διψασμένη» Ισπανία και το ντόμινο ελλείψεων στην Ευρώπη
Στην Ισπανία, το Υπουργείο Γεωργίας προβλέπει ότι η παραγωγή σιτηρών της χώρας για τη σεζόν 2026-27 θα κατακρημνιστεί από τους 24 εκατ. τόνους (πέρυσι) σε περίπου 18,5 εκατ. τόνους, και μάλιστα αυτή η πρόβλεψη είχε γίνει πριν οι καταστροφικές πυρκαγιές αφήσουν το στίγμα τους. Αυτό συμβαίνει παρόλο που οι Ισπανοί αγρότες είναι πιο εξοικειωμένοι με τις ξηρές και θερμές συνθήκες, καλλιεργώντας ανθεκτικότερες ποικιλίες και αντλώντας περισσότερο νερό από συστήματα άρδευσης και ταμιευτήρες για να διαχειριστούν την ξηρασία.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη «ψαλιδίσει» τις προβλέψεις της για τη συγκομιδή μιας μεγάλης γκάμας αγροτικών προϊόντων. Οι εκτιμήσεις για τον ηλίανθο, απαραίτητο για τα μαγειρικά έλαια, έχουν μειωθεί κατά 7%. Το καλαμπόκι αναμένεται να μειωθεί κατά 6% σε σχέση με την προηγούμενη πρόβλεψη, ενώ οι προσδοκίες για τις πατάτες και τη σόγια έχουν περιοριστεί κατά 3%. Βέβαια, δεν έχουν πληγεί όλες οι χώρες το ίδιο σκληρά. Η Ρουμανία, για παράδειγμα, δέχτηκε περισσότερες βροχοπτώσεις, ενώ η παραγωγή σιταριού στην Ιταλία αποδείχθηκε αρκετά ανθεκτική.
Ωστόσο, η ισπανική αγροτική ένωση ASAJA τόνισε ότι οι άμεσες ζημιές από τις φωτιές έπληξαν οπωρώνες, αμπελώνες, καλλιεργήσιμες εκτάσεις και θερμοκήπια, επηρεάζοντας εσπεριδοειδή, αβοκάντο, αμύγδαλα και λαχανικά, ενώ το θερμικό στρες έχει πλήξει την παραγωγή ντομάτας και καλαμποκιού. Εκπρόσωπος της ένωσης επισήμανε πως το βασικό πρόβλημα δεν είναι ο περιορισμός του διεθνούς εμπορίου, αλλά η κατακόρυφη αύξηση του κόστους παραγωγής.
