Αν και η ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης έχει συμβάλει στη μείωση της φοροδιαφυγής, απαιτείται περαιτέρω εκσυγχρονισμός και απλοποίηση του φορολογικού συστήματος, περιορισμός των φοροαπαλλαγών και ενίσχυση των τελωνειακών ελέγχων.
Σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με βάσει τις συστάσεις της προς την Ελλάδα στο πλαίσιο της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2026.
Παράλληλα, η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι η χώρα μας έχει σημειώσει ουσιαστική πρόοδο στο σκέλος των δημοσιονομικών και στην υλοποίηση σειράς μεταρρυθμίσεων. Ωστόσο για φέτος και το 2027 θέτει ως προτεραιότητες τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος, την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης, τη βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.
Οι 1.235 φοροαπαλλαγές
Ειδικά στο σκέλος της φορολογίας, αναγνωρίζεται ότι η συγκέντρωση και η ψηφιοποίηση της φορολογικής και τελωνειακής διοίκησης έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης και κυρίως στη μείωση του κενού ΦΠΑ.
Για να διατηρηθεί όμως αυτή η πρόοδος, η Επιτροπή κρίνει απαραίτητο να συνεχιστούν οι επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριακών συστημάτων που αναπτύχθηκαν με τη στήριξη του Ταμείου Ανάκαμψης, μέσω της διάθεσης επαρκών πόρων τόσο για τη συντήρηση των συστημάτων όσο και για την ενίσχυση της εσωτερικής τεχνικής ικανότητας της διοίκησης.
Έμφαση δίνει στο σκέλος των φοροαπαλλαγών καθώς όπως σημειώνει, το φορολογικό σύστημα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από μεγάλο αριθμό απαλλαγών (1.236 περιπτώσεις το 2025) με σημαντικό δημοσιονομικό αντίκτυπο, γεγονός που αυξάνει την πολυπλοκότητα του συστήματος και επηρεάζει αρνητικά την αποτελεσματικότητα των δημοσίων εσόδων. «Μια συστηματική αξιολόγηση των φορολοαπαλλαγών θα δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για τον εξορθολογισμό τους, βελτιώνοντας έτσι τη συνολική διαφάνεια του φορολογικού συστήματος και ενισχύοντας τη δημοσιονομική βιωσιμότητα» επισημαίνεται χαρακτηριστικά.
Στο τομέα των τελωνείων, η Κομισιόν τονίζει ότι απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες στη λειτουργία της τελωνειακής διοίκησης. «Παρότι η συνεχιζόμενη συγκέντρωση των τελωνειακών υπηρεσιών έχει οδηγήσει σε αύξηση των τελωνειακών εσόδων, παρά τη μείωση του συνολικού όγκου εισαγωγών, η ολοκλήρωση της συγκέντρωσης των ελεγκτικών λειτουργιών, η ενίσχυση της επιχειρησιακής ικανότητας και η επέκταση των υποδομών στα κύρια σημεία εισόδου της χώρας, συμπεριλαμβανομένου του Λιμανιού του Πειραιά, θα βελτίωναν περαιτέρω την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και την είσπραξη των δημοσίων εσόδων».
Οι τιμές των ακινήτων αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό από τα εισοδήματα
Το στεγαστικό εξελίσσεται σε σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα καθώς όπως σημειώνεται οι τιμές των κατοικιών αυξάνονται με υψηλούς ρυθμούς από το 2019, ως αποτέλεσμα της ισχυρής ζήτησης και της περιορισμένης οικοδομικής δραστηριότητας. «Η εγχώρια ζήτηση ενισχύθηκε κατά την περίοδο μετά την πανδημία και παραμένει ισχυρή. Η ξένη ζήτηση – η οποία ενισχύθηκε μέσω του προγράμματος Golden Visa και των επενδυτικών ευκαιριών στον τουρισμό – παρουσίασε κάποια επιβράδυνση το 2025».
Η προσφορά κατοικιών παραμένει περιορισμένη λόγω των χαμηλών επενδύσεων σε κατοικίες για πολλά έτη, οι οποίες, παρά την πρόσφατη αύξηση της οικοδομικής δραστηριότητας, εξακολουθούν να υπολείπονται σημαντικά σε σχέση με το ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Όσον αφορά τις αυξήσεις στις τιμές των κατοικιών και στα ενοίκια η Επιτροπή σημειώνει ότι υπερβαίνουν την αύξηση των εισοδημάτων, επηρεάζοντας μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Μάλιστα καλεί την Ελλάδα να αυξήσει την προσφορά οικονομικά προσιτής και κοινωνικής κατοικίας και μέσω της θέσπισης νέου οικοδομικού κανονισμού.
Πρόβλημα η λειψυδρία
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αντιμετωπίζουν μεγάλη πίεση στους υδατικούς πόρους, με τη γεωργία να αποτελεί τον κύριο καταναλωτή νερού, αντιπροσωπεύοντας πάνω από το 80% της συνολικής κατανάλωσης υδάτων.
Η διαθεσιμότητα υδατικών πόρων επιδεινώνεται από τις παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας και τα ακραία φαινόμενα έντονων βροχοπτώσεων. Παράλληλα, δεν υφίσταται επαρκές πλαίσιο για τη συλλογή και αποθήκευση επιφανειακών υδάτων και όμβριων υδάτων, ενώ η επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων λυμάτων παραμένει περιορισμένη.
Αν και η Επιτροπή δεν παραλείπει να αναφερθεί στη νέα Εθνική Στρατηγική για το Νερό που έχει εκπονήσει η Ελλάδα, με στόχο την αποδοτική και βιώσιμη διαχείριση των υδατικών πόρων συμπληρώνει ότι «η εφαρμογή της στρατηγικής αυτής, σε συνδυασμό με επενδύσεις στη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων και στις σχετικές υποδομές, είναι καθοριστικής σημασίας για τη δημιουργία και τη διατήρηση ανθεκτικών υποδομών, καθώς και για την προώθηση της αποδοτικής χρήσης των υδατικών πόρων. Στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αναθεώρησης της πολιτικής συνοχής, η Ελλάδα έχει αυξήσει τους διαθέσιμους πόρους για επενδύσεις στον τομέα των υδάτων».
Πρωτοβουλίες που προωθούν την κυκλική διαχείριση των υδάτων και τη διαχείριση της ζήτησης, καθώς και δράσεις για την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με την αξία και την ασφάλεια της ορθά επεξεργασμένης ανακτημένης λυματολάσπης και των επεξεργασμένων λυμάτων, σύμφωνα με την Κομισιόν, μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό της λειψυδρίας και στη βελτίωση της συνολικής αποτελεσματικότητας της βιώσιμης διαχείρισης των υδατικών πόρων.
Αναπροσαρμόστε τη φορολογία της ενέργειας
Λύσεις ευελιξίας στο ενεργειακό σύστημα ώστε να προωθηθεί οικονομικά προσιτή ηλεκτρική ενέργεια ολοκληρώνοντας ταυτόχρονα τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών και βελτιώνοντας την ποιότητα και τη δυναμικότητα του δικτύου διανομής συστήνει η Κομισιόν. Δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην επέκταση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών πάρκων όπως και την αναπροσαρμογή της φορολογίας της ενέργειας ώστε να ενθαρρύνει τον εξηλεκτρισμό.
Δεν παραλείπει να συστήσει την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης στον τομέα των μεταφορών μέσω της ολοκλήρωσης της μεταρρύθμισης των αστικών λεωφορειακών μεταφορών όπως και την επέκταση και αναβάθμιση του εθνικού σιδηροδρομικού δικτύου, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Συστήματος Διαχείρισης Σιδηροδρομικής Κυκλοφορίας (ERTMS).
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημάνει παράλληλα ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει μια σειρά από προκλήσεις που σχετίζονται με:
- τον διοικητικό και κανονιστικό φόρτο,
- τα εμπόδια εισόδου στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών,
- τον κατακερματισμό της πολιτικής για την έρευνα,
- τις χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες,
- την αβεβαιότητα που απορρέει από την έλλειψη σχεδίων καθορισμού των χρήσεων γης, παρότι τα τελευταία χρόνια έχουν ληφθεί μέτρα πολιτικής σε ορισμένους από αυτούς τους τομείς,
- την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των γυναικών, των νέων και των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων
- τη συνέχιση του εξορθολογισμού των κοινωνικών παροχών και τη βελτίωση της πρόσβασης των πολιτών στις σχετικές υπηρεσίες.
Παράλληλα, καλεί την χώρα μας να συνεχίσει να τηρεί τους μέγιστους ρυθμούς αύξησης των καθαρών δαπανών που συνέστησε το Συμβούλιο στις 21 Ιανουαρίου 2025, αξιοποιώντας παράλληλα την ευελιξία που παρέχει η εθνική ρήτρα διαφυγής, η οποία ενεργοποιήθηκε από το Συμβούλιο. Να ενισχύσει τις συνολικές δαπάνες και την ετοιμότητα στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους και την αποδοτικότητα των δαπανών, καθώς και τη σταδιακή προσαρμογή του προϋπολογισμού ώστε να μπορεί να υποστηρίζει διαρθρωτικά υψηλότερες αμυντικές δαπάνες.
