Το Κατάρ ανακοίνωσε την Τρίτη ότι οι διαμεσολαβητές σημειώνουν πρόοδο στις προσπάθειες για τον τερματισμό της αντιπαράθεσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, αν και η Τεχεράνη διέψευσε τον ισχυρισμό του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι οι συνομιλίες βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.
Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν απότομα μετά τις δηλώσεις του Κατάρ –με το αργό τύπου Brent να καταγράφει πτώση άνω του 2% και να διευρύνει τις μεγάλες απώλειες της Δευτέρας– εν μέσω ελπίδων ότι θα μπορούσε σύντομα να επιτευχθεί συμφωνία για την άρση του αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, προς το παρόν, τα στενά παρέμεναν ουσιαστικά κλειστά, καθώς αναφέρθηκε επίθεση σε ένα ακόμη πλοίο την ώρα που επιχειρούσε να τα διαπλεύσει.
Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι συνομιλίες με την Τεχεράνη έχουν ξεκινήσει και ότι το Ιράν έχει μπροστά του μια «τελευταία ευκαιρία» για την επίτευξη συμφωνίας. Ιρανοί αξιωματούχοι επέμειναν ότι δεν διεξάγονται διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Ιράν υποστηρίζει ότι οι μόνες συνομιλίες που διεξάγει αφορούν το Στενό και γίνονται με το Ομάν, καθώς και ότι δεν είχαν προγραμματιστεί σημαντικές συναντήσεις για την τρέχουσα εβδομάδα.
«Είναι σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή», δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια εκδήλωσης στο Οβάλ Γραφείο τη Δευτέρα, όταν ρωτήθηκε σχετικά με τις διαπραγματεύσεις, προσθέτοντας ότι οι συζητήσεις διεξάγονται κατόπιν αιτήματος του Ιράν, της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κατάρ. «Αυτή είναι η τελευταία ευκαιρία για εκείνους (το Ιράν) να υπογράψουν ένα καλό κείμενο συμφωνίας».
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Κατάρ, Ματζέντ αλ-Ανσάρι, δήλωσε ότι οι διπλωματικές επαφές έχουν φτάσει σε «πολύ προχωρημένο στάδιο».
Ο Ανσαρί δήλωσε την Τρίτη ότι μεσολαβητές —μεταξύ των οποίων το Κατάρ, το Πακιστάν και το Ομάν— συντονίζονταν στενά για να διευκολύνουν τις διαπραγματεύσεις και την ανταλλαγή προσχεδίων προτάσεων μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης.
Ένας ανώτερος αξιωματούχος ασφαλείας του Πακιστάν δήλωσε: «Πολλά συμβαίνουν στο παρασκήνιο… Συνομιλούμε και με τις δύο πλευρές. Ο μοναδικός μας στόχος αυτή τη στιγμή είναι να πείσουμε και τα δύο μέρη να συμφωνήσουν τουλάχιστον στην έναρξη συνομιλιών».
Τα σχόλια του Τραμπ ακολούθησαν την απόφασή του, κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, να ακυρώσει αυτό που ο ίδιος χαρακτήρισε ως «μαζικές επιθέσεις» κατά του Ιράν, συνεχίζοντας μια τακτική κατά την οποία απειλεί με μείζονα στρατιωτική δράση, για να υπαναχωρήσει στη συνέχεια και να αναφερθεί σε διπλωματικές επαφές.
Παραμένουν οι κίνδυνοι στη ναυτιλία
Το Ιράν έχει αναστείλει το μεγαλύτερο μέρος της κυκλοφορίας μέσω του Στενού του Ορμούζ, ενώ η Ουάσιγκτον διατηρεί αποκλεισμό σε πλοία και λιμένες που συνδέονται με το Ιράν, διαταράσσοντας έναν διάδρομο από τον οποίο διέρχεται συνήθως περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων φορτίων πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Ένα φορτηγό πλοίο ανέφερε ότι χτυπήθηκε από άγνωστο βλήμα κοντά στα Στενά του Ορμούζ, ανοιχτά των ακτών του Ομάν, σύμφωνα με την υπηρεσία θαλάσσιας ασφάλειας UKMTO. Ναυτιλιακές πηγές δήλωσαν στο Reuters την Τρίτη ότι επρόκειτο για πλοίο μεταφοράς χύδην ξηρού φορτίου. Το πλήρωμα αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σκάφος, ενώ ένας ναυτικός αγνοείται.
Το Ιράν επιδιώκει εδώ και καιρό τον έλεγχο των στενών, υποστηρίζοντας ότι θα πρέπει να τον μοιράζεται με το Ομάν, το οποίο ελέγχει την απέναντι ακτή. Την περασμένη εβδομάδα, η Τεχεράνη απέρριψε πρόταση του Ομάν που προέβλεπε την κοινή εποπτεία των στενών και την είσπραξη προαιρετικών τελών από τα πλοία.
Ανώτερη ιρανική πηγή δήλωσε ότι το Ιράν επιδιώκει τον πλήρη έλεγχο της ναυσιπλοΐας που εισέρχεται στα στενά και τη δυνατότητα παρακολούθησης της εξερχόμενης κίνησης, με δικαίωμα παρέμβασης εάν κριθεί απαραίτητο.
Η παραχώρηση τέτοιου ελέγχου στο Ιράν θα αποτελούσε σημαντική μεταβολή της περιφερειακής ισορροπίας δυνάμεων υπέρ της Τεχεράνης, καθιστώντας παράλληλα δυσκολότερο για την αμερικανική κυβέρνηση να υποστηρίξει ότι η «Επιχείρηση Epic Fury» —την οποία ξεκίνησε ο Τραμπ από κοινού με το Ισραήλ τον Φεβρουάριο— αποδυνάμωσε τον μακροχρόνιο εχθρό της Ουάσιγκτον.
Παράλληλα, εντείνονται τα ερωτήματα σχετικά με τη βιωσιμότητα της αμερικανικής στρατιωτικής εκστρατείας. Σύμφωνα με τρία άτομα που γνωρίζουν τα σχετικά στοιχεία, ο αμερικανικός στρατός έχει εξαντλήσει μεγάλο μέρος του αποθέματός του σε πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς υψηλής ακρίβειας κατά τη διάρκεια του πολέμου, γεγονός που εγείρει ανησυχίες για την ετοιμότητα των ενόπλων δυνάμεων ενόψει μελλοντικών συγκρούσεων.
Ο Υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε ότι ενδέχεται να επιτευχθεί συμφωνία με το Ιράν για την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ έως την Τρίτη ή την Τετάρτη.
«Βρισκόμαστε σε συνομιλίες με τους Ιρανούς και πιστεύω ότι υπάρχει πιθανότητα να καταλήξουμε σε συμφωνία σήμερα ή αύριο για το άνοιγμα του Στενού και τη μετάβαση σε μια πιο ομαλή κατάσταση όσον αφορά τη σύγκρουση αυτή», δήλωσε ο Μπέσεντ σε συνέντευξή του στο CNBC.
Οι Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι ευθυγραμμίζονται με το Ιράν, έχουν επίσης επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό στη Σαουδική Αραβία στην Ερυθρά Θάλασσα, περιορίζοντας περαιτέρω τις οδούς εξαγωγής πετρελαίου.
Παρατεταμένο πλήγμα στην παγκόσμια οικονομία
Αξιωματούχοι και αναλυτές του Κόλπου επισημαίνουν ότι το Ιράν ποντάρει στο ότι μπορεί να αντέξει περισσότερο από την Ουάσιγκτον, μετατρέποντας τις εμπορικές οδούς, τις θαλάσσιες διαδρομές και τις ενεργειακές υποδομές της περιοχής σε μοχλούς πίεσης που αυξάνουν σταδιακά το κόστος της αντιπαράθεσης.
«Το μεγάλο τους πλεονέκτημα είναι ότι μπορούν να πλήξουν τα κράτη της περιοχής και την παγκόσμια οικονομία», δήλωσε ο Μάικλ Νάιτς, του Ινστιτούτου της Ουάσιγκτον (Washington Institute).
Το Ιράν έχει απορρίψει δημόσια το ενδεχόμενο διαπραγματεύσεων με την Ουάσιγκτον, μετά την κατάρρευση —στις αρχές Ιουλίου— του μνημονίου κατανόησης που είχαν υπογράψει οι δύο πλευρές τον προηγούμενο μήνα, σε μια προσπάθεια τερματισμού της σύγκρουσης.
Ο Τραμπ δεν έχει επιτύχει ακόμη τους στόχους που έθεσε στην αρχή της σύγκρουσης: τη διάλυση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, τον περιορισμό της ικανότητάς του να επιτίθεται σε περιφερειακούς αντιπάλους και τη δημιουργία συνθηκών ώστε οι Ιρανοί να ανατρέψουν την ιερατική ηγεσία της χώρας τους.
