Τον υψηλότερο φορολογικό συντελεστή επί της εργασίας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη μεγαλύτερη αύξηση του μεριδίου του ΦΠΑ στο σύνολο των φορολογικών εσόδων και τα υψηλότερα έσοδα από περιβαλλοντικούς φόρους ως ποσοστό του ΑΕΠ παρουσίασε η Ελλάδα το 2024.
Αυτά είναι τα συμπεράσματα από την ετήσια έκθεση φορολογίας 2026 της Γενικής Διεύθυνσης Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Επιπλέον, σύμφωνα με την έκθεση, η χώρα μας το 2024 ήταν τρίτη στην Ε.Ε. ως προς το μερίδιο των φόρων ακίνητης περιουσίας επί του συνόλου των φορολογικών εσόδων.
Όσον αφορά πάντως το συνολικό ύψος των φορολογικών εσόδων ως ποσοστό επί του ΑΕΠ, από την έκθεση προκύπτει ότι η Ελλάδα ήταν το 2024 στην ένατη θέση στο σύνολο των 27 χωρών-μελών της Ε.Ε., καθώς τα φορολογικά έσοδα στη χώρα μας ανέρχονταν στο 40% του ΑΕΠ και βρίσκονταν πάνω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. (39,4%). Σύμφωνα όμως με τις προβλέψεις της Κομισιόν, το ποσοστό αυτό θα έχει μειωθεί κατά 0,7% του ΑΕΠ έως το 2027 και θα έχει διαμορφωθεί στο 39,3%, με συνέπεια η Ελλάδα να έχει καταγράψει την τρίτη μεγαλύτερη μείωση στο σύνολο της Ε.Ε. και να έχει υποχωρήσει στη 12η θέση στην Ε.Ε., πέφτοντας κάτω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. (40,1%).
Η έκθεση καταγράφει τις εξελίξεις στα φορολογικά έσοδα και τις φορολογικές πολιτικές των κρατών-μελών της Ε.Ε., με στοιχεία για την πορεία των εσόδων έως το 2024, με προβλέψεις για την πορεία των εσόδων έως το 2027, καθώς και με αναφορές στις φορολογικές μεταρρυθμίσεις που νομοθετήθηκαν για τα έτη 2025-2026.
Τα βασικότερα συμπεράσματα της έκθεσης για τη χώρα μας, όσον αφορά τις εξελίξεις στα φορολογικά έσοδα μέχρι το 2024 είναι, αναλυτικά τα εξής:
1) Στην Ελλάδα καταγράφηκε ο υψηλότερος φορολογικός συντελεστής επί της εργασίας στην Ε.Ε.
Η Ελλάδα είχε το 2024 τον υψηλότερο έμμεσο φορολογικό συντελεστή επί της εργασίας σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ το ίδιο έτος είχε τη δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση του δείκτη αυτού σε όλη την Ε.Ε.
Ο έμμεσος φορολογικός συντελεστής (Implicit Tax Rate – ITR) επί της εργασίας μετρά τη συνολική φορολογική επιβάρυνση επί όλων των εισοδημάτων από μισθωτή εργασία. Προκύπτει διαιρώντας τα έσοδα από φόρους και κοινωνικές εισφορές επί των εισοδημάτων από μισθωτή εργασία με τη συνολική αμοιβή των εργαζομένων (συμπεριλαμβανομένων των φόρων επί των μισθών). Για παράδειγμα, από κάθε 100 ευρώ που κοστίζει συνολικά η μισθωτή εργασία στην οικονομία, ο δείκτης αυτός αποτυπώνει τι ποσά καταλήγουν στο κράτος ως φόρος εισοδήματος επί μισθών + εισφορές εργαζομένου + εισφορές εργοδότη + τυχόν φόροι μισθοδοσίας.
Σχετικά με τον δείκτη αυτόν, η έκθεση επισημαίνει τα εξής: «Παρά τη συνολική μείωση σε επίπεδο Ε.Ε., ο έμμεσος φορολογικός συντελεστής (ITR) επί της εργασίας αυξήθηκε σε 15 κράτη-μέλη κατά την τελευταία δεκαετία. Ο συνολικός ITR της Ε.Ε. επί της εργασίας σταθεροποιήθηκε το 2024 στο 37,1%, 0,1 ποσοστιαίας μονάδας πάνω από το ποσοστό του 2023. Το 2024, η Ελλάδα (44,8%) είχε τον υψηλότερο ITR επί της εργασίας στην Ε.Ε., ακολουθούμενη από την Ιταλία (43,9%) και το Βέλγιο (40,7%). Η Μάλτα (24,4%), η Βουλγαρία (24,9%) και η Κροατία (29,2%) είχαν τον χαμηλότερο συντελεστή. Σε επίπεδο Ε.Ε., ο συντελεστής φορολογίας της εργασίας παρουσίασε πτωτική τάση την τελευταία δεκαετία (38,2% το 2014), αν και τα αποτελέσματα παρουσίασαν μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών. Ο συντελεστής αυξήθηκε σε 15 κράτη-μέλη, με την Κύπρο να καταλαμβάνει την πρώτη θέση (αύξηση κατά 8,8 ποσοστιαίες μονάδες), ακολουθούμενη από την Ελλάδα (αύξηση κατά 3,4 ποσοστιαίες μονάδες) και την Ισπανία (αύξηση κατά 3,0 ποσοστιαίες μονάδες)».
2) Η Ελλάδα από το 2014 έως το 2024 είχε τη μεγαλύτερη αύξηση στη συμμετοχή των εσόδων από τον ΦΠΑ στα συνολικά φορολογικά έσοδα.
Σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στην έκθεση: «Από το 2014, τα έσοδα από τον ΦΠΑ έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη βαρύτητα στη φορολογική σύνθεση 14 κρατών-μελών, με την Ελλάδα να καταγράφει τη μεγαλύτερη αύξηση. Η Κροατία είναι το κράτος-μέλος με τη μεγαλύτερη εξάρτηση από τα έσοδα από τον ΦΠΑ (34,7% του συνόλου το 2024), ακολουθούμενη από τη Βουλγαρία (30,6%) και τη Λετονία (27,3%) … Εξετάζοντας την εξέλιξη κατά την τελευταία δεκαετία, η μεγαλύτερη αύξηση του μεριδίου του ΦΠΑ σημειώθηκε στην Ελλάδα (κατά 3,1 ποσοστιαίες μονάδες από το έτος 2014), ακολουθούμενη από την Ουγγαρία (2,3 ποσοστιαίες μονάδες) και την Ιταλία (1,8 ποσοστιαίες μονάδες)».
3) Η Ελλάδα ήταν μέσα στις τρεις χώρες-μέλη της Ε.Ε. που δεν είχαν μείωση στο μερίδιο των φόρων κατανάλωσης στα συνολικά φορολογικά έσοδα, κατά την περίοδο 2014-2024, όταν σε όλα τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ε.Ε. το μερίδιο αυτό μειώθηκε.
Στην έκθεση επισημαίνονται, συγκεκριμένα, τα εξής: «Το μερίδιο των φόρων κατανάλωσης στα συνολικά φορολογικά έσοδα της Ε.Ε. μειώθηκε από 28,3% το 2014 σε 26,8% το 2024, με μειώσεις σε όλα τα κράτη-μέλη εκτός από τρία (Ουγγαρία, Ελλάδα και Γαλλία)».
4) Από το 2014 έως το 2024 η Ελλάδα κατέγραψε τη δεύτερη μεγαλύτερη μείωση του έμμεσου φορολογικού συντελεστή (ITR) επί της κατανάλωσης σε όλη την Ε.Ε.
Βάσει των όσων αναφέρονται στην έκθεση, «σε εθνικό επίπεδο, ο δείκτης (ITR) στην κατανάλωση έχει μειωθεί σε 15 κράτη-μέλη από το 2014, με τις μεγαλύτερες μειώσεις να καταγράφονται στη Σλοβενία (-3,0 ποσοστιαίες μονάδες), την Ελλάδα και το Βέλγιο (-2,6 ποσοστιαίες μονάδες και στις δύο χώρες)».
5) Η Ελλάδα ήταν το 2024 δεύτερη στην Ε.Ε. σε εξάρτηση από τους περιβαλλοντικούς φόρους και πρώτη στην Ε.Ε. σε ποσοστό περιβαλλοντικών φόρων επί του ΑΕΠ.
Σύμφωνα με την έκθεση, η Βουλγαρία (9,7% των συνολικών φορολογικών εσόδων), η Ελλάδα (9,4%) και η Πολωνία (8,7%) ήταν το 2024 τα κράτη-μέλη με τη μεγαλύτερη εξάρτηση από τους περιβαλλοντικούς φόρους … Το 2024, η Ελλάδα (3,8% του ΑΕΠ), η Κροατία (3,4%), η Ολλανδία, η Βουλγαρία και η Σλοβενία (3,0% η καθεμία) ήταν τα κράτη-μέλη με τα υψηλότερα έσοδα από περιβαλλοντικούς φόρους».
6) Η Ελλάδα είναι τρίτη στην Ε.Ε. ως προς το μερίδιο των φόρων επί της ακίνητης περιουσίας στα συνολικά φορολογικά έσοδα, αλλά την περίοδο 2014-2024 το μερίδιο αυτό κατέγραψε στη χώρα μας τη δεύτερη μεγαλύτερη μείωση σε όλη την Ε.Ε.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, «το 2024 οι φόροι ακίνητης περιουσίας αντιπροσώπευαν το 7,9% των συνολικών φορολογικών εσόδων στη Γαλλία, το 7,4% στο Βέλγιο και το 6,6% στην Ελλάδα, αλλά λιγότερο από 2% στην Αυστρία, την Κύπρο, την Τσεχία, την Εσθονία, τη Λιθουανία, τη Σλοβενία και τη Σλοβακία.
Σε σύγκριση με το 2014, οι μεγαλύτερες μειώσεις σε αυτό το ποσοστό καταγράφηκαν στην Ιρλανδία (κατά -2,7 ποσοστιαίες μονάδες), την Ελλάδα και την Κύπρο (κατά -2,2 ποσοστιαίες μονάδες και στις δύο)».
Στην έκθεση επισημαίνεται, εξάλλου, σχετικά με την Ελλάδα ότι «οι παρωχημένες αντικειμενικές αξίες, σε ένα πλαίσιο ταχέως αυξανόμενων τιμών κατοικιών, υπονομεύουν τη φορολογική βάση των επαναλαμβανόμενων φόρων επί της ακίνητης περιουσίας» και ότι «η επιβράδυνση των συναλλαγών ακινήτων και η μειωμένη δανειοληπτική ικανότητα, σε ένα πλαίσιο αυξανόμενων επιτοκίων, επιβαρύνουν τα έσοδα από τους φόρους επί των συναλλαγών».
7) Η Ελλάδα στην Ε.Ε. έχει το τρίτο υψηλότερο ποσοστό πολιτών που καταφεύγουν σε βοήθεια λογιστή για την υποβολή φορολογικών δηλώσεων.
Σύμφωνα με τα όσα καταγράφονται στην έκθεση από την έρευνα του Ευρωβαρόμετρου: «Κατά μέσο όρο, το 8% των ερωτηθέντων στην Ε.Ε. δηλώνει ότι χρησιμοποιεί επαγγελματική βοήθεια για την υποβολή της φορολογικής δήλωσης. Η προσφυγή σε επαγγελματική βοήθεια για τη συμπλήρωση των φορολογικών δηλώσεων είναι πιο διαδεδομένη στην Ιταλία, όπου το 25% των ερωτηθέντων αναφέρει ότι χρησιμοποιεί επαγγελματική βοήθεια. Υψηλά επίπεδα επαγγελματικής φορολογικής συμβουλευτικής καταγράφονται επίσης στη Σλοβακία (19%), την Ελλάδα (18%) και την Τσεχία (15%). Ορισμένες χώρες παρουσιάζουν σχετικά υψηλά επίπεδα επαγγελματικής φορολογικής συμβουλευτικής, αν και ένα μεγάλο ποσοστό των ερωτηθέντων θεωρεί την υποβολή φορολογικών δηλώσεων εύκολη. Η Ολλανδία (68% εύκολη, 10% επαγγελματική), η Ισπανία (52% εύκολη, 11% επαγγελματική) και η Κύπρος (51% εύκολη υποβολή, 12% επαγγελματική) ξεχωρίζουν από αυτή την άποψη».
