Γράφει ο Πέτρος Παππάς, Βουλευτής ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, Τομεάρχης για τα Άτομα με Αναπηρία και τις Ευάλωτες Κοινωνικές Ομάδες
Το πώς αντιμετωπίζει μια πόλη τους ανθρώπους με αναπηρία αποτελεί μέτρο της δημοκρατίας και του πολιτισμού της. Στη Θεσσαλονίκη, όμως, η καθημερινότητα ενός ανάπηρου πολίτη παραμένει μια διαρκής διαπραγμάτευση με εμπόδια: ένα σκαλοπάτι στην είσοδο ενός καταστήματος, ένα τραπεζοκάθισμα επάνω στην όδευση τυφλών, ένα όχημα μπροστά σε ράμπα, ένα λεωφορείο του οποίου ο μηχανισμός πρόσβασης δεν λειτουργεί.
Η εικόνα είναι ιδιαίτερα έντονη στο κέντρο. Στην Τσιμισκή, στη Μητροπόλεως, στην Προξένου Κορομηλά και στους γύρω δρόμους, πολλά καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος παραμένουν απρόσιτα. Δεν αρκεί μια φορητή ράμπα που εμφανίζεται κατόπιν αιτήματος. Προσβασιμότητα σημαίνει αυτόνομη και ασφαλής είσοδος, κατάλληλη τουαλέτα και ισότιμη εξυπηρέτηση. Η παράσταση «Στα καλά του καθισμένου 2,5» του Δημήτρη Αντωνίου ανέδειξε με χιούμορ, αλλά και ακρίβεια, τις κωμικοτραγικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας χρήστης αναπηρικού αμαξιδίου. Η προσπάθεια που έχει γίνει στο Καπάνι δείχνει ότι η αλλαγή είναι εφικτή όταν υπάρχουν σχεδιασμός και πολιτική βούληση.
Το ίδιο ισχύει για τον πολιτισμό. Ορισμένοι χώροι έχουν επενδύσει στην προσβασιμότητα, πολλοί ιδιωτικοί χώροι όμως παραμένουν αποκλειστικοί. Το MOMus αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα χώρου που διαθέτει υποδομές πρόσβασης. Ωστόσο, η πρόσβαση δεν τελειώνει στην πόρτα του μουσείου. Εκθέσεις της ΔΕΘ ή εποχικά θεματικά πάρκα δεν μπορεί να διακόπτουν τις προσβάσιμες διαδρομές και να ακυρώνουν στην πράξη μια υποδομή που υπάρχει.
Στις μετακινήσεις, η ύπαρξη ράμπας στα λεωφορεία δεν εγγυάται από μόνη της ότι ένας άνθρωπος με αναπηρία θα φτάσει στον προορισμό του. Χρειάζονται συστηματική συντήρηση, εκπαίδευση του προσωπικού, σαφή πρωτόκολλα, έλεγχος και λογοδοσία. Δεν χρειάζεται να στοχοποιούμε συλλήβδην τους οδηγούς. Χρειάζεται ένα σύστημα που θα τους επιτρέπει και θα τους υποχρεώνει να εξυπηρετούν κάθε επιβάτη με ασφάλεια και σεβασμό.
Ακόμη πιο επώδυνη είναι η κατάσταση στη σχολική στέγη της ειδικής αγωγής. Πολλές μονάδες λειτουργούν σε μικρούς, ενοικιαζόμενους ή ακατάλληλους χώρους, ενώ συστεγάζονται με άλλα σχολεία και τα παιδιά με αναπηρία περιορίζονται σε αίθουσες που δεν σχεδιάστηκαν για τις ανάγκες τους. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του ΕΝΕΕΓΥΛ Πεύκων, το οποίο στεγάζεται σε παλαιό και ακατάλληλο κτίριο, χωρίς τις αναγκαίες προδιαγραφές ασφάλειας, λειτουργικότητας και προσβασιμότητας. Για το σοβαρό αυτό ζήτημα έχω καταθέσει σχετική ερώτηση στη Βουλή. Αντίστοιχα προβλήματα συναντώνται σε ολόκληρο το πολεοδομικό συγκρότημα και στη δυτική Θεσσαλονίκη. Η ειδική εκπαίδευση δεν μπορεί να στεγάζεται σε ό,τι περισσεύει.
Η ανεξάρτητη διαβίωση απαιτεί επαρκείς προσωπικούς βοηθούς, Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης και ένα δεσμευτικό σχέδιο αποϊδρυματοποίησης. Ο θεσμός του Προσωπικού Βοηθού δεν έχει καθολική εφαρμογή, καθώς η νομοθέτησή του συνοδεύεται από συγκεκριμένο και περιορισμένο προϋπολογισμό, που αφήνει ανθρώπους με πραγματικές ανάγκες εκτός. Το έχω αναδείξει στη Βουλή, μεταφέροντας και τις αγωνίες των πολιτών με παραπληγία στην πόλη. Διαφορετικό είναι το ζήτημα των Στεγών Υποστηριζόμενης Διαβίωσης: η ανάπτυξή τους συχνά εξαρτάται από την πρωτοβουλία, τις δυνατότητες και τους περιορισμένους πόρους του εκάστοτε δήμου. Απαιτείται ενιαίο, σταθερά χρηματοδοτούμενο εθνικό πρόγραμμα.
Ανάλογα κενά υπάρχουν στην υγεία. Το Νοσοκομείο «Άγιος Δημήτριος» παρέχει οδοντιατρικές υπηρεσίες σε άτομα με αναπηρία, όμως μία δομή δεν αρκεί για ολόκληρη τη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα. Χρειαζόμαστε δίκτυο προσβάσιμης οδοντιατρικής και πρωτοβάθμιας φροντίδας, χωρίς πολύμηνες αναμονές και εξαντλητικές μετακινήσεις. Και για αυτό το κρίσιμο ζήτημα έχω καταθέσει κοινοβουλευτική ερώτηση.
Τα θέματα αυτά τα έχω αναδείξει επανειλημμένα στη Βουλή. Το όραμά μου είναι μια Θεσσαλονίκη στην οποία η προσβασιμότητα δεν θα αποτελεί εξαίρεση, παραχώρηση ή υπόσχεση, αλλά δικαίωμα και καθημερινή διοικητική υποχρέωση. Μια πόλη στην οποία ο ανάπηρος πολίτης δεν θα χρειάζεται να σχεδιάζει κάθε μετακίνηση σαν επιχείρηση, να ζητά βοήθεια για τα αυτονόητα ή να αποδέχεται ότι κάποιοι χώροι και υπηρεσίες δεν προορίζονται για εκείνον.
