Γράφει ο Μίλτος Τόσκας, Στέλεχος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.), Φαρμακοποιός και Κριτικός Κινηματογράφου
Η Ελλάδα εξακολουθεί να λειτουργεί ως μία από τις πιο συγκεντρωτικές χώρες της Ευρώπης. Εξουσία, πόροι, επενδύσεις, διοικητικές λειτουργίες και ευκαιρίες συσσωρεύονται στο λεκανοπέδιο της Αττικής. Η περιφέρεια καλείται συχνά να περιμένει, να διεκδικεί και τελικά να προσαρμόζεται σε αποφάσεις που λαμβάνονται μακριά από τις πραγματικές ανάγκες της.
Αυτό το μοντέλο έχει εξαντλήσει τα όριά του. Δεν είναι μόνο άδικο για τις τοπικές κοινωνίες, αλλά αναποτελεσματικό για την οικονομία κι επικίνδυνο για τη δημογραφική συνοχή. Μία χώρα που συγκεντρώνει σχεδόν όλες τις λειτουργίες της σε ένα μητροπολιτικό κέντρο στερεί από τον εαυτό της παραγωγικές δυνάμεις, ανθρώπινο κεφάλαιο και δυνατότητες ανάπτυξης. Επομένως η ανάδειξη της Θεσσαλονίκης σε δεύτερο εθνικό πόλο αποτελεί εθνική αναγκαιότητα.
Γεννήθηκα, ζω και εργάζομαι στη Θεσσαλονίκη. Γνωρίζω τις δυνατότητές της, αλλά και τη μόνιμη απόσταση ανάμεσα στις εξαγγελίες και στην πραγματικότητα. Επί δεκαετίες ακούμε να την αποκαλούν συμπρωτεύουσα. Ένας τίτλος πολιτικά κενός, διότι μία πραγματική συμπρωτεύουσα δεν περιμένει κάθε Σεπτέμβριο να πληροφορηθεί τι αποφάσισε το κεντρικό κράτος για το μέλλον της. Διαθέτει πολιτική ισχύ, αναπτυξιακά εργαλεία και τη δυνατότητα να συμμετέχει στη διαμόρφωση των εθνικών επιλογών.
Δεν αναφέρομαι όμως στη Θεσσαλονίκη στο όνομα ενός παρωχημένου ανταγωνισμού με την Αθήνα. Το ζήτημα δεν είναι να μεταφέρουμε την υπερσυγκέντρωση από τη μία πόλη στην άλλη. Είναι να οικοδομήσουμε μια πολυκεντρική Ελλάδα, στην οποία κάθε περιφέρεια θα μπορεί να αξιοποιεί τα πλεονεκτήματά της και ο τόπος κατοικίας δεν θα καθορίζει τις ευκαιρίες ζωής ενός ανθρώπου.
Η Θεσσαλονίκη μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία αυτής της μεγάλης αλλαγής. Η γεωγραφική της θέση, το λιμάνι, τα πανεπιστήμια, το επιστημονικό δυναμικό, η πολιτιστική δημιουργία και η ιστορική της σχέση με τα Βαλκάνια μπορούν να την καταστήσουν ισχυρό ευρωπαϊκό κόμβο. Αυτό απαιτεί εθνικό παραγωγικό σχέδιο. Σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή, χωρίς εμπορευματοποίηση και υποβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου.
Ενίσχυση της φαρμακευτικής έρευνας, της βιοϊατρικής τεχνολογίας και των καινοτόμων μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Αξιοποίηση του λιμανιού ως αναπτυξιακής πύλης για ολόκληρη τη Βόρεια Ελλάδα.
Ως επιστήμονας και εκπαιδευτικός, συναντώ καθημερινά νέους ανθρώπους με γνώσεις, ικανότητες και διάθεση να δημιουργήσουν. Βλέπω ταυτόχρονα και την ανασφάλεια μίας γενιάς που εκπαιδεύεται εδώ, αλλά συχνά αναζητά αλλού το μέλλον της. Η αντιμετώπιση του brain drain δεν μπορεί να περιορίζεται σε επικοινωνιακές καμπάνιες επιστροφής.
Χρειάζεται αλλαγή του παραγωγικού υποδείγματος, προσιτή κατοικία, ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες και εργασία που επιτρέπει στον νέο άνθρωπο να ζήσει με αξιοπρέπεια.
Η ανάδειξη ενός δεύτερου εθνικού πόλου συνδέεται με τη μεγάλη συζήτηση για το ποια Ελλάδα θέλουμε. Μία χώρα χαμηλών μισθών, συγκεντρωμένης οικονομικής ισχύος και άνισης πρόσβασης στις ευκαιρίες ή μια χώρα που επενδύει στη γνώση, στην παραγωγή και στους ανθρώπους της; Συνδέεται άρρηκτα με το ίδιο το μοντέλο διακυβέρνησης. Το λεγόμενο επιτελικό κράτος δεν περιόρισε τον συγκεντρωτισμό, τον ενίσχυσε. Απομάκρυνε ακόμη περισσότερο τις αποφάσεις από τους πολίτες, συγκέντρωσε κρίσιμες λειτουργίες στο πρωθυπουργικό κέντρο και αντιμετώπισε την περιφέρεια περισσότερο ως πεδίο εξαγγελιών παρά ως ισότιμο φορέα σχεδιασμού.
Για τη Θεσσαλονίκη αυτό το νέο μοντέλο χρειάζεται και έναν ενιαίο μητροπολιτικό σχεδιασμό. Οι μετακινήσεις, η περιβαλλοντική προστασία, η πολιτική προστασία και οι μεγάλες υποδομές δεν μπορούν να κατακερματίζονται ανάμεσα σε διαφορετικούς δήμους και φορείς. Η μητροπολιτική οργάνωση είναι ένα από τα εργαλεία μιας βαθύτερης εθνικής μεταρρύθμισης. Δε διεκδικώ ως εκπρόσωπος της πόλης και της νέας γενιάς μία Θεσσαλονίκη που απλώς θα ακούγεται περισσότερο στην Αθήνα. Ο συνολικός μας στόχος αφορά μία διαφορετική προσέγγιση συνολικά. Μία Ελλάδα που δεν θα εξαρτά το μέλλον της αποκλειστικά από την Αθήνα.
Η μετάβαση από τη συμπρωτεύουσα στον δεύτερο εθνικό πόλο αποτελεί την αφετηρία για μια χώρα πολυκεντρική, παραγωγική και δημοκρατικά ισχυρότερη. Μία χώρα που δεν θα αναγκάζει τους ανθρώπους να εγκαταλείπουν τον τόπο τους για να βρουν ευκαιρίες, αλλά θα μεταφέρει τις ευκαιρίες εκεί όπου ζουν οι άνθρωποι κι αυτή είναι μία μάχη που αφορά ολόκληρη την Ελλάδα.
*Τα κείμενα που φιλοξενούνται στη στήλη «Άρθρα-Απόψεις» δημοσιεύονται αυτούσια και απηχούν τις απόψεις των συγγραφέων και όχι απαραίτητα του ThessPost.gr
