«Άνοιξε – κλείσε» τα Στενά του Ορμούζ: «Καμιά εμπιστοσύνη στις ΗΠΑ», λέει το Ιράν

Τα Στενά του Ορμούζ μετά το ολιγόωρο άνοιγμα έκλεισαν ξανά από το Ιράν προκαλώντας ασφυξία στην περιοχή και ανεβάζοντας την ένταση στις σχέσεις με τις ΗΠΑ. Η εκεχειρία φτάνει στο τέλος της με το Ιράν να υποστηρίζει ότι αργεί ακόμη μια συμφωνία.

Το Ιράν ξανάκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, σε αντίποινα, όπως είπε, για τον αμερικανικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, τρεις ημέρες πριν τη λήξη της εκεχειρίας μεταξύ των δύο χωρών, με την Τεχεράνη να δηλώνει ότι οι δύο πλευρές είναι «ακόμη μακριά» από την επίτευξη μιας συμφωνίας.

Η Ισλαμική Δημοκρατία ανακοίνωσε χθες πρωί Σαββάτου ότι ανακτά τον «αυστηρό έλεγχο» των Στενών, ανακαλώντας την απόφασή της μια μέρα πριν να ανοίξει ξανά αυτή τη κομβικής σημασίας θαλάσσια οδού μέσω της οποίας διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.

«Κάθε προσπάθεια προσέγγισης των Στενών του Ορμούζ θα θεωρηθεί συνεργασία με τον εχθρό και πλοία που παραβιάζουν το κλείσιμο θα στοχοποιούνται», προειδοποίησαν οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν.

Ωρες αργότερα, πλοία δέχθηκαν πυρά ενώ προσπαθούσαν να διασχίσουν τα Στενά. Ανάμεσά τους, δύο πλοία που με ινδική σημαία που μετέφεραν αργό πετρέλαιο, όπως τόνισε το Νέο Δελχί, το οποίο κάλεσε τον Ιρανό πρεσβευτή για εξηγήσεις.

Η απόφαση του Ιράν να πάρει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ — ενός στρατηγικού περάσματος από το οποίο διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου μέσω πλοίων— προκάλεσε άμεσες αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία.

Οι τιμές σε καύσιμα, λιπάσματα και βασικά αγαθά εκτινάχθηκαν, ενώ τα Στενά, σύμφωνα με τις εξελίξεις, παρέμειναν ανοιχτά για λιγότερο από 24 ώρες πριν επανέλθει η αβεβαιότητα για τη λειτουργία τους.

Η κατάσταση αυτή ανέτρεψε τον στρατιωτικό σχεδιασμό ΗΠΑ και Ισραήλ, που πλέον εξετάζουν σενάρια για το πώς θα μπορούσαν να αποσπάσουν τον έλεγχο του περάσματος από το Ιράν.

Παρά τα σοβαρά πλήγματα που δέχθηκε το Ιράν, στην ηγετική του δομή, σε μεγάλα ναυτικά μέσα και σε εγκαταστάσεις παραγωγής πυραύλων, η ικανότητά του να ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ παραμένει σχεδόν ανέπαφη.

Αυτό σημαίνει ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να βγει από τη σύγκρουση με ένα σαφές «δόγμα»: ακόμη και με περιορισμούς στο πυρηνικό της πρόγραμμα, μπορεί να κρατά τους αντιπάλους της σε απόσταση.

Η σύγκρουση ανέδειξε μια κρίσιμη πραγματικότητα: ακόμη και χωρίς πυρηνικά, το Ιράν μπορεί να ασκήσει τεράστια πίεση μέσω της γεωγραφικής του θέσης και ενός επαρκούς οπλοστασίου. Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα πέρασμα — είναι ένα στρατηγικό όπλο με παγκόσμιες συνέπειες.

Και πλέον, όπως δείχνουν οι εξελίξεις, το «όπλο» αυτό μπορεί να ενεργοποιηθεί μέσα σε λίγες ώρες.

«Καμιά εμπιστοσύνη στις ΗΠΑ»

Στο μεταξύ ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ο οποίος έχει ηγετικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις της Τεχεράνης με την Ουάσινγκτον, διαπίστωσε «πρόοδο» στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ αλλά τόνισε πως οι δύο πλευρές είναι «ακόμη μακριά» από την επίτευξη συμφωνίας.

«Έχουμε σημειώσει πρόοδο στις διαπραγματεύσεις, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν πολλές διαφορές. Ορισμένα θεμελιώδη σημεία παραμένουν άλυτα», είπε ο Γαλιμπάφ. «Είμαστε ακόμη μακριά» από την επίτευξη οριστικής συμφωνίας, τόνισε σε μακροσκελή συνέντευξη που παραχώρησε στην ιρανική τηλεόραση.


Ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις που διεξήχθησαν στις 11-12 Απριλίου στο Ισλαμαμπάντ με την αμερικανική αντιπροσωπεία, της οποίας επικεφαλής ήταν ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς.

Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων στην πακιστανική πρωτεύουσα, «καταστήσαμε σαφές ότι δεν έχουμε καμία απολύτως εμπιστοσύνη στις Ηνωμένες Πολιτείες», είπε ο Γαλιμπάφ. Οι ΗΠΑ «πρέπει να εγκαταλείψουν τις μονομερείς ενέργειες και την τάση επιβολής που χαρακτηρίζει την προσέγγισή τους», συμπλήρωσε.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου, η Τεχεράνη συμφώνησε σε εκεχειρία δύο εβδομάδων, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 8 Απριλίου, αποδεχόμενη την πρόταση της Ουάσινγκτον. «Ήμασταν νικητές στο πεδίο της μάχης, ο εχθρός δεν είχε επιτύχει κανέναν από τους στόχους του, και το Ιράν διατηρούσε επίσης τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ», υποστήριξε. «Αποδεχτήκαμε την κατάπαυση του πυρός επειδή (οι ΗΠΑ) έκαναν δεκτά τα αιτήματά μας», δήλωσε.

Η επιστροφή στη σκληρή γραμμή, που κινδυνεύει να προκαλέσει περαιτέρω αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές όταν αυτές ανοίξουν τη Δευτέρα, έρχεται εν μέσω μιας έντονης διπλωματικής προσπάθειας για επιστροφή του Ιράν και των ΗΠΑ στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, μετά την αποτυχία του πρώτου γύρου συνομιλιών στις 12 Απριλίου στο Ισλαμαμπάντ.

Ανασυντάχθηκε το Ιράν με την εκεχειρία

Η εκεχειρία στη Μέση Ανατολή φαίνεται πως έδωσε τη δυνατότητα στο Ιράν να ανασυνταχθεί και να ανακτήσει κάποιες από τις δυνάμεις του.

Δημοσίευμα των New York Times για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή αναφέρει ότι οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι το Ιράν εξακολουθεί να έχει το 70% των προπολεμικών αποθεμάτων βαλλιστικών πυραύλων και το 60% των εκτοξευτών πυραύλων.

Την ίδια ώρα εξακολουθεί να διατηρεί ακόμη περίπου από το 40% των drones που είχε στην κατοχή του.

Κατά την ημερομηνία που τέθηκε σε ισχύ η εκεχειρία, στις 8 Απριλίου, το Ιράν διέθετε περίπου το 50% των εκτοξευτών πυραύλων που είχε πριν από τη σύγκρουση. Στο άμεσο διάστημα που ακολούθησε, προχώρησε στην ανάσυρση περίπου 100 συστημάτων που βρίσκονταν κρυμμένα σε υπόγειες εγκαταστάσεις και οχυρωμένες τοποθεσίες, ανεβάζοντας έτσι τη διαθεσιμότητα των εκτοξευτών του σε επίπεδα κοντά στο 60% σε σχέση με πριν από τον πόλεμο.